Portal Orzeczeń Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 stycznia 2025 roku

Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Joanna Szymańska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2025 roku w D.

sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. z siedzibą w D.

przeciwko Towarzystwu (...) S.A. z siedzibą w W.

o zapłatę

I/  zasądza od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda (...) Sp. z o.o. z siedzibą w D. kwotę 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych czterdzieści groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 18 marca 2022 r. do dnia zapłaty.

II/  oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III/  zasądza od powoda (...) Sp. z o.o. z siedzibą w D. na rzecz pozwanego Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 1 696,15 zł (jeden tysiąc sześćset dziewięćdziesiąt sześć złotych piętnaście groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

IV/  przyznaje od powoda (...) Sp. z o.o. z siedzibą w D. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie kwotę 179,15 zł (sto siedemdziesiąt dziewięć złotych piętnaście groszy) tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa.

I C 1223/23

UZASADNIENIE

zgodnie z treścią art. 505 ⁸ § 4 k.p.c. ograniczone do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa

Pozwem z 30 listopada 2023 roku (data prezentaty) (...) sp. z o.o. z siedzibą w D. wniósł o zasądzenie od Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. kwoty 3 238 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 18 marca 2022 r. do dnia zapłaty, tytułem dopłaty do kosztów najmu pojazdu zastępczego po szkodzie z dnia 24 lutego 2022 r..

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, kwestionując następujące okoliczności:

- legitymację czynną powoda wobec braku jego podpisu na umowie cesji i na umowie najmu;

- czas trwania najmu;

- stawkę najmu: w ocenie pozwanego stawka dochodzona przez powoda powinna być zredukowana do stawki, jaką stosują wypożyczalnie współpracujące z pozwanym, albowiem poszkodowany bezzasadnie nie skorzystał z oferty ubezpieczyciela w tym zakresie.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo podlegało uwzględnieniu w części.

Postawę prawną odpowiedzialności strony pozwanej stanowią przepisy art. 822 § 1 k.c. oraz art. 34 ust. 1 oraz 36 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2214). Wynika z nich, że zakład ubezpieczeń obowiązany jest do wypłaty odszkodowania jeśli odpowiedzialność za szkodę ponosi posiadacz lub kierujący pojazdem objętym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Jednocześnie zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń jest taki sam jak zakres odpowiedzialności posiadacza bądź kierującego pojazdem. Podstawą prawną odpowiedzialności sprawcy zdarzenia jest w analizowanej sytuacji przepis art. 436 § 2 k.c. i jest to odpowiedzialność na zasadzie winy. Zawinienie sprawcy zdarzenia za zderzenie się pojazdów mechanicznych, jak również związek przyczynowo skutkowy między tym zdarzeniem a zgłoszoną szkodą nie były przez stronę pozwaną kwestionowane. Tym samym przesądzona została odpowiedzialność strony pozwanej za doznaną szkodę w granicach odpowiedzialności sprawcy wypadku komunikacyjnego, a tym samym jego legitymacja bierna.

W pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutu braku legitymacji procesowej czynnej powoda.

Zgodnie z art. 509 § 1 i 2 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

Pozwany w niniejszej sprawie podnosił, iż dochodzona niniejszym powództwem wierzytelność nigdy de facto nie powstała, albowiem umowa najmu pojazdu nie została podpisana przez powoda. Jego podpisu brakuje także na umowie cesji. Zarzut ten nie może się ostać. Umowa najmu pojazdu zastępczego została niewątpliwie zawarta między powodem a poszkodowanym oraz wykonana – powód podstawił poszkodowanemu pojazd, z którego ten korzystał przez 20 dni. Umowa ta była też niewątpliwe umową odpłatną, o czym świadczy wystawienie poszkodowanemu faktury VAT nr (...) na kwotę 4 428 zł brutto. W rozliczeniu tegoż poszkodowany zawarł z powodem umowę cesji. Wolę powoda związania się umową cesji potwierdza choćby to, iż to strona powodowa złożyła do akt dokument umowy i się nań powołuje, co w ocenie Sądu jednoznacznie potwierdza wolę zawarcia tejże. Jednocześnie, wobec faktu, iż umowa przelewu nie wymaga do swej ważności szczególnej formy, brak podpisu powoda na dokumencie umowy pozostaje bez znaczenia dla oceny jej ważności i skuteczności.

W kwestii odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń za szkodę w zakresie pokrycia kosztów najmu pojazdu zastępczego zwrócić uwagę należy na następujące utrwalone w praktyce orzeczniczej poglądy.

Po pierwsze, wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione, także wtedy gdy pojazd nie służył poszkodowanemu do prowadzenia działalności gospodarczej. Jednakże, ich zwrot winien ograniczać się do wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, „niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika". Sąd Najwyższy podkreślił, że nie jest celowe nadmierne rozszerzanie odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji - gwarancyjnej ubezpieczyciela, gdyż mogłoby to prowadzić do wzrostu składek ubezpieczeniowych (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 17 listopada 2011 r. III CZP 5/11, OSNC 2012, Nr 3, poz. 28).

Doprecyzowanie w/w poglądu nastąpiło w uchwale SN z 24.08.2017 r., III CZP 20/17, OSNC 2018, nr 6, poz. 56, zgodnie z którą wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione. Z treści w/w uchwały wynika, iż poszkodowany winien co do zasady zaakceptować propozycję bezkosztowego najmu przedkładaną mu przez ubezpieczyciela, który w ten sposób, działając na zasadzie skali, minimalizuje koszty likwidacji szkód w zakresie najmu pojazdów. Odmowa skorzystania z takiej oferty może wziąć się ze zmniejszeniem wysokości przyznanego odszkodowania, chyba że poszkodowany wykaże, iż istniały uzasadnione przyczyny, dla których nie mógł lub nie chciał skorzystać z tej oferty. Jednocześnie Sąd Najwyższy wskazuje, iż za taki uzasadniony powód nie mogą być uznane drobne niedogodności związane z koniecznością nawiązania kontaktu z ubezpieczycielem oraz nieznacznie dłuższy czas oczekiwania, łatwość uzyskania auta za pośrednictwem podmiotów zewnętrznych zajmujących się najmem pojazdów zastępczych oraz zaufanie, jakim poszkodowany darzy wybranego przez siebie kontrahenta.

Powyższe stanowisko Sądu Najwyższego Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w całości. W związku z tym stwierdzić należy, że to na powodzie spoczywał ciężar wykazania, że poniesienie przez poszkodowanego wydatków na najem pojazdu zastępczego w zakresie przekraczającym koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu, było celowe i ekonomicznie uzasadnione.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie powód sprostał temu obowiązkowi tylko częściowo.

W postępowaniu likwidacyjnym pozwany uznał swoją odpowiedzialność i z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego wypłacił powodowi 1 190 zł, uznając za zasadne 14 dni najmu po stawce 85 zł brutto.

Jeśli chodzi o dochodzoną pozwem dopłatę do odszkodowania za uznane przez ubezpieczyciela 14 dni najmu, to z załączonych do akt niniejszego postępowania akt szkody wynika, iż W. w dniu 25 lutego 2022 r. złożyła skutecznie poszkodowanej propozycję najmu auta zastępczego po stawkach znacząco niższych niż stawki powoda. Skoro tak, to na powodzie spoczywał obowiązek wykazania, iż istniały obiektywne powody, dla których skorzystanie przez poszkodowanego z propozycji ubezpieczyciela było niemożliwe lub nieuzasadnione. Na rozprawie poszkodowana potwierdziła, że otrzymała taką propozycję i skontaktowała się z wypożyczalniami współpracującymi w zakresie zorganizowania najmu, jednak otrzymała informację, iż podmioty te mają pobierać od poszkodowanych opłaty za uszkodzenie pojazdu. Powyższe stoi w sprzeczności z treścią propozycji najmu, w której wprost zagwarantowano, iż poszkodowani nie ponoszą żadnych kosztów związanych z uszkodzeniem auta zastępczego. W tym zakresie zatem oferty powoda i pozwanego nie różniły się.

Powód nie wykazał, aby poszkodowana posiadała szczególne wymagania dotyczące pojazdu zastępczego, których pozwana nie była w stanie zrealizować. Z zeznań poszkodowanej – E. Ł. wynikało, iż zależało jej tylko na odzyskaniu zdolności do poruszania się oraz braku udziału własnego w szkodzie, co, jak już wskazano powyżej, było gwarantowane przez (...) W..

W świetle powyższego powód nie wykazał istnienia przeszkód do przyjęcia przez poszkodowanego oferty ubezpieczyciela. Jednocześnie, z uwagi na różnicę w stawkach najmu, wybór oferty powoda w sposób nieuzasadniony spowodował wzrost wartości szkody. Oczywiście poszkodowany jest uprawniony do swobodnego wyboru kontrahenta i nie ma obowiązku poszukiwać oferty najtańszej, nie można jednak oczekiwać, że ubezpieczyciel będzie refundował wszelkie koszty takiego postępowania, zwłaszcza, że wobec dominującego na rynku modelu rozliczeń bezgotówkowych zawodzą zwykłe rynkowe mechanizmy weryfikacji ceny, albowiem kontrahenci, którzy nie są bezpośrednio obciążani obowiązkiem zapłaty nie dążą do optymalizacji kosztów.

Zacytowane powyżej orzecznictwo Sądu Najwyższego akcentuje potrzebę współdziałania między zakładem ubezpieczeń a poszkodowanym, w celu osiągnięcia balansu pomiędzy zrealizowaniem potrzeb poszkodowanego, który powinien ponosić możliwie jak najmniejsze dolegliwości w związku z doznaną szkodą, a ochroną interesu zakładu ubezpieczeń i w konsekwencji wszystkich ubezpieczonych, na których ostatecznie zostanie przerzucony ciężar realizowania wypłat, poprzez podniesienie składki ubezpieczeniowej.

W efekcie uznać należało, iż w niniejszej sprawie nie istniały, żadne obiektywne powody, które uzasadniałyby wynajęcie przez poszkodowanego pojazdu z pominięciem sieci partnerskich pozwanego. Powód nie wykazał, aby pozwany nie dysponował możliwością faktycznego wywiązania się z deklaracji zapewnienia pojazdu zastępczego po wskazywanych przez siebie stawkach i na deklarowanych warunkach, w szczególności co do udziału własnego w szkodzie. Dlatego ograniczenie wysokości wypłaconego odszkodowania do stawek pozwanego było uzasadnione, a skoro pozwany dokonał już wypłaty w tym zakresie, to powództwo podlegało w tym zakresie oddaleniu.

Zgodnie z przeprowadzonym w sprawie dowodem z opinii biegłego uzasadniony przestój pojazdu związany z jego naprawą powinien trwać 11 dni roboczych, co nie zostało zakwestionowane przez żadną ze stron. Do tego czasu dodać należy 4 dni wolne od pracy – weekendy, albowiem istotnie w treści opinii biegły zliczał wyłącznie dni robocze, brak jest natomiast uzasadnienia dla odmowy poszkodowanemu prawa do poruszania się pojazdem zastępczym także w dni wolne, skoro utracił on możliwość poruszania się własnym autem. Łączny przestój pojazdu pozostający w adekwatnym związku przyczynowym za szkodą wynosi zatem 15 dni.

Powództwo podlegało zatem uwzględnieniu, co do dopłaty za jeden dzień najmu nieuznane przez ubezpieczyciela za zasadne, przy czym, w ocenie Sądu, w tym przypadku zastosowanie winna znaleźć stawka powoda, której rynkowość nie została przez pozwanego zakwestionowana. Jeżeli, bowiem pozwany konsekwentnie stoi na stanowisku, iż poszkodowanej w ogóle w tym dniu nie przysługiwało prawo do korzystania z pojazdu zastępczego, to nie może on jednocześnie podnosić, iż gdyby uznać najem w ów dzień za zasadny to zastosowana winna zostać stawka asystora, skoro realnie pojazd nie zostałby poszkodowanemu w tym dniu udostępniony. Zarzut braku współpracy poszkodowanego jest zatem chybiony, albowiem w istocie nie istniała, co do tego okresu, konkurencyjna propozycja likwidującego szkodę towarzystwa ubezpieczeń, z której poszkodowany mógłby rzeczywiście skorzystać.

Powyższe uzasadniło zasądzenie na rzecz powoda kwoty dochodzonej przez niego tytułem kosztów najmu pojazdu zastępczego za jeden dzień najmu po stawce 221,40 zł brutto.

Orzeczenie odnośnie kosztów procesu zawarte w pkt III wyroku oparto na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c., albowiem pozwany uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania. Na koszty te złożyły się 917 zł – koszty pełnomocnika wraz z opłatą od pełnomocnictwa, 779,15 zł – koszt opinii biegłego. W punkcie IV obciążył powoda obowiązkiem zwrotu kwoty 179,15 zł tytułem wydatków wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 u.k.s.c..